ศรีสุดา ขวัญเกื้อ

ชื่อผลงาน          :  การพัฒนาสถานศึกษาสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนบ้านสวรรค์

                           สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต ๓

ผู้รายงาน        :   นางศรีสุดา   ขวัญเกื้อ

                           ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านสวรรค์

ปีที่ประเมิน     : ๒๕๕๗

บทสรุปสำหรับผู้บริหาร

๑)      ความเป็นมา/แนวคิด

                         โรงเรียนบ้านสวรรค์  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา  เขต ๓                      จัดการศึกษา  ๒  ระดับ  คือระดับก่อนประถมศึกษาและระดับประถมศึกษา มีนักเรียนทั้งสิ้น  ๑๑๑คน  ข้าราชการครู ๔ คน พนักงานราชการ ๒ คน ลูกจ้างประจำ ๑ คน จากการศึกษาสภาพปัจจุบัน นักเรียนและบุคลากรในโรงเรียนบ้านสวรรค์ ยังไม่เห็นความสำคัญของการเสริมสร้างสุขภาพอนามัยของตนเอง นักเรียนส่วนหนึ่งมีปัญหาโรคในช่องปาก มีปัญหาเหงือกอักเสบ ฟันผุ การเลือกซื้ออาหารที่ไม่มีประโยชน์  ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่ยังไม่เอื้อต่อการเรียนรู้และสุขภาพ นักเรียนมีภาวะทุพโภชนาการ เนื่องด้วยผู้ปกครองฐานะยากจน มีอาชีพรับจ้างทั่วไป ลูกจ้างโรงงาน และเกษตรกรรมทำสวนยางพารา ซึ่งผู้ปกครอง                    ต้องออกไปทำงานตั้งแต่เช้ามืดกว่าจะกลับก็ค่ำ สำหรับผู้ปกครองในวัยหนุ่มสาวมักไปทำงานต่างถิ่น                ต่างอำเภอ ให้นักเรียนอยู่กับ ปู่ ย่า ตา ยาย และเป็นผู้ดูแลนักเรียนในด้านความเป็นอยู่ ต่างคนต่างทำมาหากินหาเลี้ยงปากท้อง เพื่อความอยู่รอด หากวันใดหยุดงานนั่นหมายถึงการขาดรายได้ของครอบครัว ผู้ปกครองไม่ค่อยมีเวลาดูแลเอาใจใส่ด้านสุขภาพอนามัยของนักเรียนเท่าที่ควรจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องดำเนินการส่งเสริมสุขภาพของนักเรียน บุคลากรในเรื่องการจัดสภาพแวดล้อมโรงเรียนให้เอื้อต่อการเรียนรู้และสุขภาพ บริการตรวจสุขภาพ การเฝ้าระวังภาวะสุขภาพและการบริการรักษาพยาบาลเบื้องต้นแก่นักเรียน                       การเสริมสร้างสุขนิสัยที่ดีแก่นักเรียนที่เน้นสุขบัญญัติแห่งชาติ การบริการอาหารกลางวัน ที่ถูกต้องตามหลักโภชนาการส่งเสริมการออกกำลังกาย การเล่นกีฬาทุกประเภทและกีฬาเปตองรวมทั้งให้คำปรึกษาเพื่อแก้ไขปัญหา ด้านสุขภาพ อย่างจริงจังเป็นการปลูกฝังทัศนคติและเสริมสร้างทักษะพัฒนาสุขภาพที่ก่อให้เกิดพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้องและยั่งยืน  ผู้รายงานในฐานะผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านสวรรค์จึงได้พัฒนาสถานศึกษาสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพเพื่อให้นักเรียนมีสุขภาวะที่สมบูรณ์ทางกาย จิตใจ สังคม และสติปัญญา  และสร้างพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้องแก่นักเรียนและสร้างให้โรงเรียนพัฒนาสู่ความเป็นโรงเรียนสุขภาพดี

๒)    วัตถุประสงค์

         ๒.๑.เพื่อพัฒนาสถานศึกษาสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนบ้านสวรรค์  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต ๓

         ๒.๒.เพื่อให้นักเรียนมีสุขภาวะที่สมบูรณ์ทางกาย จิตใจ สังคม และสติปัญญา

๓)     วิธีดำเนินการ

                         โรงเรียนบ้านสวรรค์ได้ดำเนินการสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ  โดยการสร้างความตระหนัก           ถึงความสำคัญของการมีสุขภาพดีและความจำเป็นในการสร้างพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้องแก่นักเรียน  ดังนี้

                         ๓.๑.สร้างความสนับสนุนของชุมชนและท้องถิ่น 

                         ผู้รายงานได้ประชุมชี้แจงคณะกรรมการสถานศึกษา  ผู้ปกครอง ครู  และนักเรียนในการดำเนินงานสร้างสุขภาพเพื่อให้เกิดความร่วมมือในการดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ

                         ๓.๒.แต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ ประกอบด้วย ครู  นักเรียน  กรรมการสถานศึกษา เจ้าพนักงานสาธารณสุข ตัวแทนผู้ปกครอง โดยคณะกรรมการชุดนี้จะทำหน้าที่ในการร่วมกันค้นหาแนวปฏิบัติเพื่อพัฒนาสถานศึกษาสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ

                         ๓.๓.จัดตั้งคณะกรรมการที่ปรึกษา  คณะกรรมการสถานศึกษาจะสรรหาและแต่งตั้งคณะกรรมการที่ปรึกษาจากผู้นำชุมชนและผู้สนใจในพื้นที่ โดยคณะกรรมการชุดนี้จะทำงานร่วมกับโรงเรียนในการเผยแพร่ข่าวสารด้านการส่งเสริมสุขภาพ ตลอดจนระดมทรัพยากรในท้องถิ่นเพื่อสนับสนุนและสร้างความเข้มแข็งในการดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ

                         ๓.๔.สำรวจสถานการณ์คณะกรรมการส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนจะดำเนินการสำรวจสถานการณ์ด้านสุขภาพของโรงเรียนเพื่อรวบรวมข้อมูลพื้นฐานในการดำเนินงาน  รวมทั้งทรัพยากรในชุมชนเพื่อสนับสนุนและสร้างความเข้มแข็งในการดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ

                         ๓.๕.กำหนดจุดเริ่มต้นในการทำงาน   คณะกรรมการส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนนำผลการสำรวจสถานการณ์มาวิเคราะห์สถานการณ์สุขภาพของโรงเรียน  กำหนดประเด็นเพื่อดำเนินการสุขภาพ            ตามสภาพปัญหาและความต้องการของนักเรียน  บุคลากรในโรงเรียน  ผู้ปกครอง  และชุมชน

                         ๓.๖.จัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี  ที่สอดคล้องกับสภาพปัญหา  พร้อมทั้งกำหนดเป้าหมายการดำเนินงาน  รูปแบบกิจกรรม  บทบาทที่เกี่ยวข้อง  ตัวชี้วัดในการติดตามประเมินผลการประสานงานระหว่างโรงเรียนกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  และระบบรายงานผลที่ชัดเจนในการนี้โรงเรียนบ้านสวรรค์             ได้ดำเนินการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพผ่านการจัดกิจกรรมหลัก    ๔  กิจกรรม   ดังนี้

๑.      สภาพแวดล้อมน่าอยู่

๒.     เรียนรู้อนามัย ใส่ใจสุขภาพ

๓.     อาหารปลอดภัย โภชนาการดี

๔.     กีฬาสู่ความเป็นเลิศ

๔)     ผลที่ได้รับ

                         ด้านนักเรียน

                         นักเรียนมีสุขภาวะที่สมบูรณ์ทางกาย จิตใจ สังคม และสติปัญญาตามเกณฑ์มาตรฐานของ            กรมอนามัย จากผลการทดสอบสัดส่วนร่างกายของนักเรียนเปรียบเทียบน้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง                      โดยเปรียบเทียบข้อมูล ณ เดือนพฤศจิกายน ปีการศึกษา ๒๕๕๖และ๒๕๕๗  ปรากฏว่านักเรียนปีการศึกษา ๒๕๕๖ มีสัดส่วนร่างกายที่สมส่วน จำนวน  ๘๗ คน คิดเป็นร้อยละ ๙๔.๕๗ โดยมีนักเรียนอ้วน จำนวน               ๑ คน คิดเป็นร้อยละ ๑.๐๙ และนักเรียนผอม จำนวน ๔ คน คิดเป็นร้อยละ ๔.๓๕  นักเรียนปีการศึกษา ๒๕๕๗ มีสัดส่วนร่างกายที่สมส่วน จำนวน  ๑๐๖ คน คิดเป็นร้อยละ ๙๕.๕๐ โดยมีนักเรียนอ้วน จำนวน               ๑ คน คิดเป็นร้อยละ ๐.๙ และนักเรียนผอม จำนวน ๔ คน คิดเป็นร้อยละ ๓.๖๐ แสดงว่านักเรียนมีสุขภาพกายที่สมส่วนเพิ่มขึ้นและร้อยละการอ้วนและผอมของนักเรียนลดลง  ผลการทดสอบสมรรถภาพนักเรียน ชั้นอนุบาล ๑ ถึง  ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑-๖ อยู่ในเกณฑ์ดี แสดงว่านักเรียนมีสุขภาพร่างกายแข็งแรง                       ผลการตรวจสุขภาพช่องปากนักเรียนโรงเรียนบ้านสวรรค์ มีระดับเหงือกปกติ ร้อยละ ๙๒.๘๖                       เหงือกอักเสบ ร้อยละ ๗.๑๔ และระดับปริทนต์อยู่ในระดับ ปกติ  แสดงว่านักเรียนมีสุขภาพช่องปากดี ส่งผลต่อการมีคุณภาพที่ดีจะนำไปสู่สุขภาวะที่สมบูรณ์ทางกาย จิตใจ สังคม และสติปัญญา  นักเรียน                   มีภาวะทุพโภชนาการลดลงคงเหลือเฉลี่ยร้อยละ ๕.๗๔   นักเรียนมีความเป็นเลิศด้านกีฬาเปตอง                  โดยได้รับรางวัลชนะเลิศจากหน่วยงานต่าง ๆ เช่น เครือข่ายโรงเรียนสะกอม เครือข่ายอำเภอเทพา   สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลาเขต ๓  จากการแข่งขันกีฬานักเรียนจังหวัดชายแดนภาคใต้    “สพฐ.คัพ”    ครั้งที่๖  และจากชมรมเปตองนักศึกษา   มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์   วิทยาเขตปัตตานี 

          

                         ด้านครูและบุคลากร

                         ครูและบุคลากรทุกคนของโรงเรียนบ้านสวรรค์มีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมและมีส่วนร่วมในการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพในโรงเรียนและชุมชน

                         ด้านโรงเรียน

                         จากความร่วมมือและใส่ใจดูแลสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียนและภายในห้องเรียน                  ส่งผลให้พื้นที่บริเวณสะอาด เป็นระเบียบ มีความร่มรื่นน่าอยู่เอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของนักเรียน                และการจัดกิจกรรมการเรียนรู้  นักเรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างมีความสุขสามารถพัฒนานักเรียน                        ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้านความมุ่งมั่นในการทำงานและด้านการมีจิตสาธารณะ มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย กลายเป็นวัฒนธรรมความร่วมมือที่สร้างพฤติกรรมสุขภาพและได้มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

                         ด้านชุมชน

                         ชุมชนมีความพึงใจและให้ความร่วมมือในการส่งเสริม  สนับสนุนกิจกรรมด้านส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียน

                               

๕) ข้อเสนอแนะ

                         จากที่ได้ดำเนินการการพัฒนาสถานศึกษาสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนบ้านสวรรค์ ผู้รายงานมีข้อเสนอแนะ  ดังนี้

                         ๑. การพัฒนาสถานศึกษาสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนบ้านสวรรค์ ควรให้มี                 การดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

                         ๒. ควรมีการประชาสัมพันธ์และให้ข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินงานการพัฒนาสถานศึกษา                  สู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ เพื่อให้เกิดการยอมรับ มีการสนับสนุนในการดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพ